Uykuda hareket bozukluklarını genel olarak Huzursuz Bacak Sendromu, Uykuda Periyodik Hareket Bozukluğu, Uyku İle İlişkili Bacak Krampları, Uyku İle İlişkili Bruksizm ve Uyku İle İlişkili Ritmik Hareket Bozukluğu başlıkları altında inceleyebiliriz.

Huzursuz Bacak Sendromu (HBS)

hbsHuzursuz bacak sendromunun nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte bazı araştırmacılar bu rahatsızlığın beyinde dopaminin anormal seviyede salgılanması sonucu ortaya çıktığını iddia etmişlerdir. Bu sendromda genetik faktörlerin rolü olduğunu ifade eden uzmanlar da vardır. Ailesinde bu rahatsızlığa sahip kişilerin %50’sinde bu rahatsızlığın ortaya çıktığı belirtilmektedir. Ayrıca, hamilelik sırasında değişim gösteren hormonlardan dolayı bu rahatsızlığa sahip kişilerin semptomlarının daha da kötüleştiği gözlenmiştir.

Huzursuz bacak sendromu, psikolojik sorunların bir semptomu olarak oldukça sık karşımıza çıkar. Bu sendrom şikayeti ile çözüm arayışına giren kişilerde birikimsel ve/veya güncel stres yükünün büyük çoğunlukla yüksek olduğu görülür.

Uykuda Periyodik Ekstremite Hareket Bozukluğu

Uykuda Periyodik Ekstremite (Uzuv) Hareket Bozukluğu (PEHB) pek çok bakımdan HBS’ye benzer. Gece sürecinde kol veya bacaklarda hareketler meydana gelir. Bu hareketler uyku kalitesini ve günlük fonksiyonları bozabilir. HBS’den farklı olarak kişiler rahatsız edici hisleri veya bacaklarda hareket ettirme isteğinin farkında değildir. Bunun yerine kişiler uyurken kontrol edilemeyen tekmeleme hareketleri yapar. Eşi tarafından veya uyku kayıtları sırasında fark edilir ve belirlenirse PEHB olarak tanımlanır.

PEHB genellikle bacaklarda oluşur, bazen kollarda da izlenir. İsminden de anlaşılacağı gibi hareketler periyodiktir, yani zaman zaman meydana gelir. Sıklıkla her 30 saniyede bir tekrarlar. Hareketler ayak başparmağının, bilek, diz ve kalçanın yukarı doğru bükülmesi şeklindedir. Bu hareketler tekmeleme veya sıçrama şeklinde tanımlanır. Tüm gece boyu tekrarlamaz. En çok gecenin ilk yarısında meydana gelir.

Eğer uyku incelemeniz periyodik bacak hareketlerinizin sayısını, uykunuzun her saatinde beş veya daha fazla kez olduğunu gösteriyorsa, uykunuzun yeterince uyunmasına engel oluyor demektir. Gece uykunuz sırasında bu hareketler yüzünden uyanıyor olabilirsiniz, ancak hareketler nedeniyle uyandığınızın farkında değilsinizdir. Bu durumda uykuya dalmak veya sürdürmek problemlerinizden yakınırsınız.

PEHB gece boyu çok kez kısa süreli uyanmalarınıza neden olur. Bazı kişiler bu uyanmaların farkında olmaz. Hareketler uyku kalitesi düşüklüğüne neden olur. Bu nedenle kişiler gün içinde kitap okurken, televizyon seyrederken, çalışırken, araç kullanırken uyuklayabilir.

Eşiniz bazen tekmelenmekten, yorganın bükülmesinden, yere düşmesinden veya yatağı sallamanızdan yakınabilir.
PEHB’nin tanısı doktorunuz tarafından ve uyku incelemesi ile konur. HBS’li hastaların çoğunda PEHB de birlikte bulunur.
Yukarda belirtilen gün içi uykululuk hali, uyuklama, depresyon, halsizlik, unutkanlık gibi yakınmalarınız varsa uyku uzmanına başvurun.

Uyku İle İlişkili Bacak Krampları

Bacak krampları, bacaklarda özellikle baldır, ayak tabanı kasları ve bazen uyluk kaslarının ani şiddetli ağrılı bir şekilde kasılmasıdır. Baldırdaki kas krampında kas sertleşmiştir, o sırada ayak parmakları ve ayak bileği aşağı doğru kıvrılmıştır. Kramplar birkaç saniye ile dakikalar boyunca sürebilir ve kendiliğinden düzelir. Kramp bittikten sonra o kasta ağrı saatler boyunca sürebilir. Çoğu hastada bacak krampları gece uykuda gelir, ancak bazı hastalarda gün içerisinde de görülür. İnsanların çoğunda gece krampları yaşamları boyunca pek sık olmayarak görülebilir ve bu durumda normal kabul edilir. Ancak gece krampları sık ve gece boyunca pek çok kereler oluyorsa hastanın yaşam kalitesi yönünden ciddi sorun oluşturur. Bazı hastalar kramplar sırasında ayaklarını gererek, bundan kurtulabilirler. Ancak yine de uykuya dalmadan önce ve uykuda ağrı ile uyanma sıksa, kramplar sorun oluşturur.

Yaşlı kişilerin çoğunda yaşamında en az bir kez gece krampı hikayesi vardır. Bir toplum bazlı çalışmada yaşlı bireylerin %50’sinden fazlasında gece kramplarının olduğu gösterilmiştir. Kadınlar ve erkeklerde görülme sıklığı yönünden fark yoktur. Gece kramplarının görülme sıklığı yaş ilerledikçe artmaktadır. Gece krampları gebelikte de sık olarak görülür ve gebelik ayı ilerledikçe kramp sıklığı ve şiddeti artabilir.

Krampların süresi 2-10 dakika arasında sürebilir.

Uyku İle İlişkili Bruksizm (Diş Gıcırdatma)

bruksizmTıpta Bruksizm olarak adlandırılan bu rahatsızlık uyku sırasında dişleri sıkmak, gıcırdatmak ve çeneyi kenetlemektir. Halk arasında diş gıcırdatma olarak adlandırılır. Normal olmayan bir durumdur. Genel olarak uyurken ortaya çıkabilen bu durum bazı kişilerde yaşadığı olaylara bağlı olarak gündüzde ortaya çıkabilir. Çoğu kişi yaşadığı bu rahatsızlığın farkında değildir. Birçok birey bu rahatsızlığı yakınlarının onlara söylemesinden sonra fark eder. Diş gıcırdatma tehlikeli bir durumdur ve bireyin dişlerinden oldukça rahatsız edici bir ses çıkar. Normal zamanda bu sesi çıkartması mümkün değildir.

Diş gıcırdatma, dişler arasındaki kapanış ilişkisinin bozulmasından kaynaklanabilir. Fakat bu durum çok sık karşılaşılan bir durum değildir. Genel olarak bu rahatsızlığa sebep olarak günlük hayatta yaşanılan maddi ve manevi sorunların kişi üzerinde yarattığı psikolojik baskı neden olur. Çünkü birçok birey istediği ya da arzuladığı yaşam şartlarına ulaşamadığı için bu olayı kendi içerisinde farklı boyutlara taşır. Böylelikle uyku esnasında da diş gıcırdatma olarak ortaya çıkar. Bruksizm hastalığına stres dışında bireyin kişisel özellikleri de neden olur. Aşırı sinirli, hassas ve titiz bir yapıya sahip olmakta bu tarz rahatsızlıkların ortaya çıkmasında etken rol oynar.

Uyku İle İlişkili Ritmik Hareket Bozukluğu

Bazı bebeklerde ve okul öncesi çocuklarda uyku başlangıcı esnasında başlayan ritmik hareketler fizyolojiktir ve genellikle 3-4 yaşlar civarında kendiliğinden ortadan kaybolur. Erkek çocuklarda kızlardan 4 kat daha fazla gözlenir. Ritmik hareketlerin 3 ana görünümü vardır: bir taraftan diğer tarafa bağ sallama, baş çarpma ve vücut sallama. Çocuğun sonraki sabah uyandığında genellikle olaya ilişkin hafıza kaydı yoktur. Ritmik hareket bozukluğu terimi hareketlerin yaralanma gibi anlamlı sonuçları olması durumunda kullanılır. Ritmik hareketler N1, N2 ve N3 uyku evrelerinde ortaya çıkar. Uyku başlangıcı esnasındaki ritmik hareketler otizm ve pervaziv gelişimsel bozukluklarda görülenlerden ayırt edilmelidir. Bu durumlarda hareketler uyanıklık esnasında da mevcuttur. Ritmik hareketlerin patofizyolojisi tam olarak anlaşılamamıştır. Steryotipik doğası ve uyku süresince ortaya çıkması ve uykuya adlarken belirmesi santral pattern jeneratörlerinin aktivasyonunu düşündürür. Bu jeneratörler beyin sapı ve spinal kordda yerleşik motor nöron ve internöron gruplarıdır. Aktive olmuş jeneratörlerin anatomik lokalizasyonuna bağlı olarak ritmik davranışların farklı tipleri gözlenebilir. Örneğin bruksizm, ponsta trigeminal sinirin motor nükleusunun aktivasyonu, vücut sallama hareketi ise spinal korddaki jeneratörleirn aktivasyonu sonucu oluşur. Ritmik hareketlerin tedavisi için anekdotal öneriler antihistamin ve kabamazepindir. Kısa etkili benzodiazepinlerin kullanımı gerekli olabilir.

« Parasomniler

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

5 × two =